Անահիտ Ղազախեցյան․ Լռության պես ծանըրութեթև իջած օրերին այս

 

 

 

առանց գույներին նայելու ճշտությամբ բացում-փակում եմ սառը ու տաք ջուրը,
ձկներիցս մեկի համար միացնում ռախմանինովի կոնցերտներից երկրորդը,
մտածում բաների մասին, որոնցից հեռանալը պահանջեց ժամանակ երկար,
որոնք հանգիստ չէին տալիս չգրված բանաստեղծությունների պես
ու լուռ ներկայությունը տանում նեղ փողոցներով և աստիճաններով՝ վեր՝ հինգերորդ հարկ,
բազմազանության համար փոխում եմ թեյի բաժակները հարյուր անգամ,
առաջվա պես քնած մնում առաջին ժամերին՝ հաստատելով հայտնի խոսքը,
բարձրաձայն կարդում դարակեսի ռուսական պոեզիա՝
«Это трудное время. Мы должны пережить, перегнать эти годы»,
եւ կարևորը՝ հիմա գիտեմ՝ մկների ու մարդկանց մասին,
թե որն է կանադական օդուժի կարգախոսը, գիտեմ՝ արթնանալու դանդաղկոտությունը կեսօրին,
ու անհարմարությունը քնելու, երբ շարունակ մի բան այն չէ։
գիտեմ՝ ինչ է լինում մարդու հետ մենակության առաջին, երկրորդ, հինգերորդ ու
քառասուներորդ օրը,
հասկացել եմ թախիծը Ռեդոնի կտավների, երկար նայել կամայական կետի սենյակում,
սիրահարվել կանադացի մի տղայի՝ անսովոր արտաքինով,
հիմա համոզված եմ, հաստատ, թյուրիմացություն է փակված դռների մասին պատմել
եւ կարոտի մասին գրել ինչ-որ բան հիմարություն է էլի՛,
եւ
աներկուշաբթի,
աներեքշաբթի,
անչորեքշաբթի,
անհինգշաբթի,
անուրբա՛թ,
անշաբաթ,
անկիրակի,
ապրելը կզղու վրա տարօրինակ զբաղմունք է, երբ չկա ծով ոչ մի կողմից,
երբ սեզոնն անձրևների անցավ առանց թաց շոր ու կոշիկի,
երբ ինքնահաշտության համար էլ հնար չի մնացել,
ու գլխացավը ճշմարիտ շարունակությունն է մինչև վերջ արվող խոստովանությունների,
եւ շատ տարիներ անց,
չհասցնելով ապրել հարյուր տարին մենության,
գնդակահարության պատի տակ կանգնած կամ կանգնած հերթում ծաղիկներ գնելու
մենք կմտաբերենք հեռավոր երեկոն այն,
երբ կյանքը հոգնած-քնած մարդուն չարթնացնելու պես անձայն, ոտնաթաթերի վրա
կդառնա շրջանս յուր՝
Ուր ի սկզբանե բաներն են՝
Անկորուստ ապրելու մասին։

 

 

Քեզ - 1

հավաքելու համար քեզանից մնացած մայրամուտները
տեղավորելու թռչուններին մարմնումս փորված բներում
հետ գցելու ձկներին աղի ափերին թպրտացող
ես նոր ճանապարհ եմ սկսում՝ երակիդ վրա բացված
չմեռնելու համար վաղ առավոտյան՝ սրտացավից
կարծելով ամենը որ մնալու է մեզնից ոտնահետքերումդ աճած ծաղիկներն են
կեսօրին քեզ անբառ սիրելը դադարելու համար
սպանություններն իմ ներսի անբացատրելի դարձնելու առավել
իմանալու չվող թռչուններից քանիսը տեղ հասան
ու ինչ տեսք ունի բույնը նրանց
չմեռնելը դարձնել ընթացք կյանքի, սովորություն, ապրելու ձև
ու պատուհանից ամեն գիշեր փնտրել սիրիուսը, որի հետ հեռավոր կապ ունեիր, կարծեմ
պատմելու քեզ տանելու են հեռու տունուտեղից, թողնելու առանց բառերի
ու ինքնաթիռից երևացող լույսերը չեն դառնալու ոչ մի գիծ պատմվածքի
ասելու որ երբ գնաս, ավարտվելու է ապրելու եղանակը իմ
ու աշխարհը մնալու է ձմռան մեջ չնահանջող
չկապված իրար մի երկու խոսք ասել, որ ես, որ դու, որ նա, որ կարևոր չէ ով
ամեն օր բարձրացնելու է անկողնուց ինձ վեր
անընդհատ սովորեցնելով տեսնել գոյություն չունեցող գույնը
ու հոտոտել մատնահետքերը լուսամուտի ապակուն մնացած
այս կամ այն օրերի համար, որ գալու են, երբ ինքնաթիռդ բարձրանա,
երաժշությունը ներսից եկող ինձ հենարան է տալու մի քիչ էլ ուղիղ կանգնած շարունակվելու
բացատրելու է՝ կարևորը չփոխվող գույնն է էլեկրասյան
ու ժամանակը ամփոփվող քո երկրի օդանավակայաններում
բայց ներիր, ես թույլ եմ ու չեմ կարողանում չջնջել տողերը քեզ
այս ամենը նմանվում է ցուրտ ու տխուր երեկոյի
երբ նավահագնիստները դատարկ են ու հեռվից ձեռքով են անում
երբ սառած թռչունները ճյուղերից ընկնում են գետնին
երբ բառարմատները հեռացումի լռվում են կոկորդումս՝ դուրս գալու հույսով,
ու անվանական նշանը քո միակ բանն է, որով կարելի է ավարտել օրը
ու չմեռնել բացակայությունից քո՝ կեսգիշերին մոտ
ու ի վերջո հիշեցնելու ինձ, ու քեզ, ու նրան՝ ինչքան դժվար է դասավորել ճամպրուկը ջրի նույնընթաց խշշոցի տակ
որ հետո, երբ մեզ բաժանեն կիլոմետրեր ու ցատկը չհասցնի իրար
ցավը շոշափելի կդառնա այնքան։ շոշափելի ու ծանր։
հեւացող ու ծանր։
ու բառը այնքան նման կլինի նրան, ինչ կմնա։

 

Քեզ - 2

Եթե վերցնես ինձ ձեռքերիդ մեջ կհասկանաս, որ ձմեռն անցողիկ է
Ու պատի տակով քայլող մարդը մտածում է առավոտյան սուրճի բաժակի մեջ ընկած ճանճի
Ու քո շուրթերի մասին, որոնք անգույն են անբացատրելի,
Նա անհանգիստ է մի տեսակ՝ քո մեջքին երկաթե թիթեղներ են թեւերի տեղ
Որոնք ծանրացնում են երազներդ՝ դեպի հատակ
Ու դու ամեն գիշեր պարտաճանաչ ցած ես ընկնում մահճակալից՝ ներքեւ,
Դու չգիտես՝ տարածությունը, որ գծել ես մտքերումդ վաղուց գրավել են հին հույներ
Նրանք նավերը շարել են ափերով մեկ
Նրանք կրակի են տվել քաղաքները բոլոր
Նրանք ենթարկել են փորձում քեզ, նրանց չի հաջողվում խաղաղ ապրել։
Դու չգիտես՝ քեզ փնտրել եմ հերթերի մեջ անցած դարից ձգվող
Ու պատերազմների ժամանակ վազել դիակների միջով
Ու անգիր արել գերեզմանների լռությունը,
Գրադարաններում գտել գրքեր մոգական ռեալիզմի ու քարից կրակ ստանալու մասին,
Աղետներից փրկվել՝ մտքով, որ քեզ չեն կանգեցրել գնդակարության պատի տակ
Ու վերջին ցանկության մասին մտածելու կարիք չի եղել։
Քեզ անծանոթ է մազերիս խոնավությունը անձրեւից հետո
Բառերը, որոնք սովորեցի կյանքեր շարունակ՝ դեղին թղթերին քեզ գրելու համար
Ու կարմիրով օղակված օրերը,
Որտեղ հանդիպել ենք առաջին անգամ,
Որտեղ խոսել ենք երկնքից թափվող թռչուններից,
Ու համարակալել քայլերը մինչեւ կանգառ։
Կեսօրին փողոցը դանդաղ անցնող մարդու համար կարեւոր չէ
Որ կետերում է կյանքը առավել իրական
Թե պայմանական քանի գիծ է անցնում մեր միջեւ՝ ջնջվելու ենթակա
Ու ինչու ձմեռը չպիտի ավարտվի առհասարակ։

 

Listening to Hamasyan

թողնելով ծովը, որ չկա,

թողնելով քաղաքը
թողնելով մանուշակագույնը
թողնելով ականջօղերը տուփում
թողնելով բաժակները սեղանին
գրքերը՝ դարակում, չբացած,
հոգեբանությունը,
քաղաքագիտությունն ու գերմաներենը՝ կիսատ-պռատ,
գլասին՝ մինչեւ վերջ չլսած,
թողնելով բույսերը ամաններում,
կրիային՝ ուրիշ քաղաքում,
անպայման մի բանաստեղծություն՝ անվերնագիր,
թողնելով հիշողությունները նեղ փողոցներում՝
երբեք չվերցնելու պայմանով,
անընդհատ վերընթերցվող պոեզիան,
հրամայական եղանակն ու շեշտը,
թողնելով այստեղ-ը, ես-ը, դու-ն ու առավել՝ մենք-ը,
ինչ պիտի լինի-ն ու պատասխանները բոլոր,
թողնելով միտքը՝ ինչու է անձրեւում ներսուդրսում,
թողնելով լույսը վառ.

դուռը բացել,
սպասել՝ հետեւիցդ փակեն.

Գնալ

 

դժվարությունը ապրելու այսպես

հոգնած գիշերվա մեջ՝ վեր թռչելով
հիշելով, որ հարկավոր էր գրել
որ հարկավոր էր պատմել գույնի մասին
որ տունը չպետք էր թողնել,
որ պետք չէր ճանապարհը փոխել՝
հանդիպելիս
գլուխը բարձրացնել՝ ծանրացած սիրտը
մի քիչ
մի կերպ
խաղաղեցնելու համար
ասելու բառեր, որոնցից ամաչում եմ
ասելու բառեր, որոնցից լաց կլինեմ հաստատ
գլուխը բարձրացնել՝ հիշելու համար
բաներ, որ զորավոր են դեռ այնքան,
որ վերածվել էին ճիչի կամ լռության,
արարողության կամ սովորական օրվա ավարտի,
խոսելու համար քեզ հետ
չակնկալելով
ոչինչ բացառությամբ լռության
ոչինչ բացառությամբ նրանց
բացառությամբ լսողությանը իմ, քո
շնորհակալ լինելով, որ դիտում էիր՝
ոնց եմ հեկեկում Տերտերյանի առաջին սիմֆոնիան լսելով,
հիշելով աշնան վերջը
ցավեցնելով սիրտը մինչեւ հիմա՝
տարիների միջից
չհասկանալով, չթողնելով,
չգրելով քո մասին՝ օրագրում,
կունդերայի գրքում,
չպատմելով
ավերակների մասին
մնացած
թագավորության մասին, որ վաճառվում է
առանց միջնորդի,
մի բան պետք է անել - ես չեմ հիշում ոչինչ
բացի քայլերթը հեռվից եկող
մարդկանց, որոնք դեռ պատմում են՝
ու հարցնում են՝
ինչու,
ես չեմ հիշում՝ ինչու,

միայն
ասում եմ՝ թե չգրես, չես հիշի, եղածը եղած է, մի բան կար, հիմա՝ չկա,
անցիր նախադասությանը հաջորդ,
չունենալով այլընտրանք՝ մոռանալու ու մոռանալու մեջ,
եվ հիմա, հիմա, երբ սիրտս բանի պետք չէ՝ դափ-դատարկ արկղ,
անգույն դրոշ ու չլարած դաշնամուր,
չգիտեմ՝ ինչու եմ հիշում քեզ,
չգիտեմ՝ որտե՞ղ թաքցնեմ սրտխփոցը՝ երազում քեզ տեսնելուց արթնացած։

 

***

Տեր հեռու-մոտիկ,
էլ ի՞նչ փորձության պիտի մեզ տանես,
Երբ կորցրածի ցավից թմրած են մարմին ու հոգին,
Երբ ծանր-ծանր է այստեղ հողը, շունչը, լույսը առավոտի
և անհասկանալի է անգամ վարագույրի շարժը քամուց։

Բայց հավատում եմ բոլոր-բոլորի հետ, որ նրանք կգտնվեն - երևի այսօր երեկոյան, վաղը, երևի եկող շաբաթ, տոներից մեկին կամ ծննդյանս նախորդող երեկոյան,
որ երևի
տերև են դարձել, քար, ստվերի պես թաքնվել են ինչ-որ տեղ - երևի հոսում են այն սարից ի վար
ու խոսել են ուզում հետս՝ ի՞նչ եմ անում աղմուկի մեջ այս քաղաքների։

  • Hits: 318

Կայքը գործում է ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։

© 2021 Cultural.am. Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են ՀՀ օրենսդրությամբ: Կայքի հրապարակումների մասնակի կամ ամբողջական օգտագործման ժամանակ հղումը կայքին պարտադիր է: